على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3952

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

فلان فما يدرى اين سكع و اين هكع : رفت فلان و معلوم نشد كه كجا رفت و كجا اقامت كرد . هكوك ( hakuk ) ا . ع . مرد شوخ بىباك شتاب‌زده . هكوك ( hakavvak ) ا . ع . مرد جاى درشت سخت . و جاى آسان نرم . و فربه . و مرد شوخ بىباك شتاب‌زده . هكوى ( hakvi ) ص . پ . سرگشته و حيران و پريشان . هكوى ( hakovi ) ا . پ . شراب انگورى . و تردد و بىثباتى و بىقرارى . هكه ( heke ) ا . پ . قسمى از فلاخن . هكه ( hokke ) ا . پ . فزاق و هكك . هكهاك ( hakh k ) ا . ع . بسيار جماع . هكهك ( hokhok ) و ( hekhek ) ا . پ . فواق . و آواز گريه كه در گلو افتد . هكهكة ( hakhakat ) ا . ع . بسيارى جماع . هكيك ( hakik ) ا . ع . مخنث . هكيك ( hakik ) ص . ع . ساييده شده و مهكوك . هكيك ( hakik ) م . ع . هك هكا و هكيكا . ر . هك . هگاه ( hag h ) پ . كلمهء استفهام يعنى آيا هست و خواه هست . هگرز ( hagerz ) م ف . پ . مقلوب هرگز و بمعنى آن . ر . هرگز . هگل ( hagal ) ا . پ . غارچ و سماروغ . هل ( hal ) ع . يكى از حروف است كه در استفهام استعمال مىشود بمعنى آيا و بمنزله ام و بل مىباشد و گاهى به روى ال در مىآيد يعنى چون آن را اسم قرار دهند و لام را مشدد مىكنند چنان كه اكر گويند : هل لك فى زبد و تمر : يعنى آيا مسكه و خرما مىخواهى جواب مىدهى : اشد الهل . و اگر گويند هل لك فى كذا و كذا : آيا درين و آن ترا حاجتى هست جواب مىدهى : لى فيه اوان لى فيه او مالى فيه : يعنى به آن حاجت دارم و يا به آن حاجتى ندارم . و گاهى هل بمعنى جزا و جحد و امر استعمال مىشود . و گاهى بمعنى قد . قوله تعالى : هَلْ أَتى عَلَى الْإِنْسانِ اى قداتى . و گاه بمعنى ما مانند : هل هى الا كذا : اى ما هى الا كذا . و قوله تعالى : هَلْ مِنْ خالِقٍ غَيْرُ اللَّهِ : اى ما من خالق . هل ( hel ) پ . كلمهء امر يعنى بگذار و فروگذار . هل ( hel ) ا . پ . هيل و قاقلة . هل ( hol ) ا . پ . آغوش و بغل . هل ( hala ) ع . كلمه‌ايست كه هميشه پس از كلمه حى در آمده و با آن مركب شده در حكم اسم واحد مىباشد مانند كلمه خمسة عشر و آن را در استعجال و ور غلانيدن استعمال مىكنند چنان كه گويند : حيهل الثريد : يعنى بشتاب و يا بشتابيد بسوى تريد و واحد و جمع و مؤنث و مذكر در وى مساوى است . و كذلك : حيهل الصلاة : يعنى بشتاب و يا بشتابيد بسوى نماز و چون بر آن وقف كنند حيهلا مىگويند و گاه حيهلك . هل ( hall ) ا . ع . تنك و نرم از موى و جامه . هل ( hall ) م . ع . هل المطر هلا ( از باب ضرب ) : ريزان شد باران . و هل الشهر : ظاهر گرديد هلال آن ماه . و هل الرجل : شادمان گرديد آن مرد و بانك كرد از شادى . هل ( hell ) ا . ع . نمودارى ماه نو . يق : اتيته فى هل الشهر . هل ( hell ) ص . ع . امراة هل : زن يك جامه پوشيدهء براى كار . هلا ( hal ) پ . كلمه ندا از براى آگاهانيدن و متنبه كردن و حذر كردن . هلا ( hal ) ا . ع . كلمه‌ايست كه بدان اسب را زجر كنند و ماديان را تسكين دهند در وقت ضراب . هلا ( hall ) پ . كلمه‌ايست مركب از هل و لا . يق : هلا قلت : يعنى چرا نگفتى . هلاب ( hall b ) ا - ص . ع . سال بسيار باران . و نام چند روز بسيار سرد در كانون دويم . و يوم هلاب : روز باد و باران‌ناك . هلاب ( hall b ) و هلابة ( hall bat ) ا . ع . باد سرد با باران . هلابة ( hall bat ) ص . ع . ليلة هلابة : شب باد و باران‌ناك . هلابة ( hol bat ) ا . ع . آب شسته يارك بچه نوزاده را . هلابج ( hol bej ) ا . ع . شير دفزك . هلابع ( hol be ' ) ا . ع . مرد ناكس تناور خبيث و آزمند خوردن . و گرك . و از اعلام است . هلاتة ( hol tat ) ا . ع . آب شسته برهء نوزاده و بزغاله نوزادهء سياه . هلاث ( hol s ) ا . ع . فروهشتگى كه بمردم عارض شود .